Từ những chương trình chính luận nghệ thuật quy mô lớn đến các sản phẩm truyền hình có tính lan tỏa cao, việc ứng dụng công nghệ tại Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội không chỉ tạo ra sự thay đổi về hình thức, mà còn góp phần tái định hình cách kể chuyện trong báo chí chính luận. Qua các trường hợp cụ thể, có thể nhận diện một hướng đi nhất quán: công nghệ không phải yếu tố trang trí, mà trở thành một phần của ngôn ngữ biểu đạt nội dung.

Trong nhiều năm, báo chí chính luận – đặc biệt là các chương trình truyền hình – thường gắn với cách thể hiện mang tính truyền thống: dẫn chuyện tuyến tính, hình ảnh minh họa đơn giản, ít yếu tố tương tác. Mô hình này phù hợp trong một giai đoạn nhất định, nhưng dần bộc lộ hạn chế khi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng thay đổi nhanh chóng.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, khán giả không còn chỉ “xem” mà còn đòi hỏi được “trải nghiệm” nội dung. Những chương trình thiếu yếu tố thị giác, không gian và cảm xúc khó có thể giữ chân người xem trong môi trường cạnh tranh thông tin ngày càng khốc liệt. Chính từ thực tiễn đó, Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội đã từng bước thay đổi phương thức thể hiện, đưa công nghệ vào như một yếu tố cấu thành trong quá trình kể chuyện.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là chương trình “Cùng nhau giữ nước”, nơi công nghệ được sử dụng để biến không gian di sản thành một phần của nội dung.

Công nghệ 3D mapping “đánh thức” không gian di sản Hoàng thành Thăng Long trong chương trình “Cùng nhau giữ nước”.

Thay vì sử dụng sân khấu truyền thống, chương trình tận dụng không gian Hoàng thành Thăng Long như một “bối cảnh sống”, kết hợp với trình chiếu 3D mapping và âm thanh lập thể. Công nghệ ở đây không chỉ làm nhiệm vụ tái hiện hình ảnh, mà tham gia trực tiếp vào việc kể chuyện lịch sử. Các lớp hình ảnh được thiết kế theo mạch nội dung, tạo cảm giác chuyển động và kết nối, giúp khán giả không chỉ theo dõi mà còn hòa vào câu chuyện. Điều này đánh dấu một bước chuyển rõ rệt: từ minh họa nội dung sang biến không gian thành nội dung.

Một bước phát triển cao hơn có thể thấy trong chương trình “Bản trường ca hòa bình”, nơi công nghệ gần như trở thành một “nhân vật” trong cấu trúc kể chuyện.

Công nghệ tham gia trực tiếp vào việc dẫn dắt câu chuyện trong “Bản trường ca hòa bình”.

Trong chương trình này, hình ảnh, ánh sáng và không gian không chỉ hỗ trợ mà còn dẫn dắt cảm xúc. Công nghệ được sử dụng để tạo nhịp điệu, kết nối các điểm cầu và làm nổi bật các lớp nội dung lịch sử. Nhờ đó, những chủ đề vốn mang tính khái quát cao trở nên sinh động hơn, có chiều sâu cảm xúc và dễ tiếp cận hơn với công chúng.

Ở một hướng tiếp cận khác, chương trình “Đường xuân đất Việt” cho thấy vai trò của công nghệ trong việc hỗ trợ truyền tải cảm xúc.

Thông qua hệ thống ánh sáng, hình ảnh và thiết kế sân khấu đa lớp, chương trình đã tạo ra một không gian giàu tính biểu tượng, nơi các giá trị văn hóa và lịch sử không chỉ được truyền đạt bằng lời nói mà còn bằng trải nghiệm thị giác. Điều này cho thấy công nghệ không chỉ giúp nội dung dễ hiểu hơn, mà còn giúp người xem cảm nhận sâu sắc hơn – yếu tố đặc biệt quan trọng trong báo chí chính luận.

Dù cách triển khai khác nhau, các chương trình đều tuân thủ một nguyên tắc nhất quán. Theo Thiếu tướng Phạm Văn Tú - Giám đốc Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội “công nghệ không đứng ngoài, mà tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo nội dung.” Đồng thời, ông nhấn mạnh: “nếu sử dụng sai, công nghệ có thể khiến nội dung trở nên bắt mắt nhưng “rỗng”; nhưng nếu được đặt đúng vị trí, nó sẽ mở rộng biên độ biểu đạt, giúp những vấn đề khô khan trở nên dễ tiếp cận, những giá trị trừu tượng trở nên hữu hình và những thông điệp quan trọng đi vào cảm xúc xã hội một cách bền vững.”

Thiếu tướng Phạm Văn Tú - Giám đốc Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội

Những dẫn chứng từ thực tiễn cho thấy công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một cấu trúc nội dung hợp lý. Nếu tách rời khỏi nội dung, công nghệ dễ trở thành yếu tố gây phân tán. Ngược lại, khi được tích hợp đúng cách, công nghệ giúp nâng cao đáng kể khả năng truyền tải và lan tỏa thông điệp.

Từ các trường hợp cụ thể, có thể rút ra một số bài học quan trọng đối với báo chí chính luận trong bối cảnh hiện nay. Công nghệ cần được tích hợp ngay từ giai đoạn xây dựng nội dung, thay vì bổ sung ở khâu cuối. Không gian, hình ảnh và âm thanh có thể trở thành một phần của storytelling. Trải nghiệm của khán giả cần được đặt ở vị trí trung tâm trong thiết kế nội dung. Đồng thời, công nghệ luôn cần được kiểm soát để tránh làm loãng thông điệp.

Những nguyên tắc này không chỉ áp dụng cho các chương trình quy mô lớn, mà còn có thể trở thành định hướng cho nhiều loại hình báo chí trong môi trường số.

Việc ứng dụng công nghệ tại Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội cho thấy một hướng đi rõ ràng: đổi mới báo chí chính luận không chỉ nằm ở hình thức, mà nằm ở cách kể chuyện. Khi được sử dụng đúng cách, công nghệ không chỉ giúp nội dung trở nên sinh động hơn, mà còn góp phần nâng cao khả năng tiếp cận và lan tỏa của các giá trị chính luận trong đời sống xã hội.

Quan trọng hơn, như cách tiếp cận của Thiếu Tướng Phạm Văn Tú, công nghệ không phải là đích đến, mà là phương tiện để báo chí thực hiện tốt hơn chức năng cốt lõi của mình: truyền tải thông tin, định hướng nhận thức và nuôi dưỡng cảm xúc trong công chúng.